די הייליקע קבֿר־קירכע אין ירושלים און דער אומבאַוועגלעכער לייטער
אַ הייליקער אָרט אין דער אַלטשטאָט
די קירכע פֿון הייליקן קבֿר געפינט זיך אינעם קריסטלעכן קוואַרטאַל פֿון דער אַלטשטאָט ירושלים. לויט אַ סך קריסטלעכע מסורות איז דאָס דער אָרט פֿון ישועס קרייציקונג, קבֿורה און אויפֿשטייִונג. דערפֿאַר איז זי געוואָרן איינער פֿון די הויפּט־פּילגרימ־אָרטער פֿאַר קריסטן פֿון דער גאַנצער וועלט. די קירכע איז נישט בלויז אַ מוזיי: דאָ קומען מענטשן יעדן טאָג דאַוונען, און עס ווערן אָפּגעהאַלטן רעליגיעזע צערעמאָניעס.
דער ערשטער גרויסער קירכע־בנין איז געבויט געוואָרן אינעם פֿערטן יאָרהונדערט אונטערן קייסער קאָנסטאַנטין. קריסטלעכע מסורות פֿאַרבינדן די דערקענונג פֿון דער הייליקער שטאָט אויך מיט זײַן מוטער העלענע. במשך פֿון יאָרהונדערטער איז דער בנין חרובֿ געוואָרן, ווידער אויפֿגעבויט און איבערגעאַרבעט. הײַנט זעט מען אין אים אַרכיטעקטור פֿון פאַרשידענע פּעריאָדן.
זעקס קריסטלעכע קהילות טיילן די קירכע
די קירכע ווערט נישט געפירט דורך איין קריסטלעכע אָרגאַניזאַציע. די גריכיש־אָרטאָדאָקסישע, רוימיש־קאַטוילישע דורך פֿראַנציסקאַנער, און אַרמעניש־אַפּאָסטאָלישע קהילות האָבן גרויסע היסטאָרישע רעכטן. אויך די קאָפּטישע, סירישע און עטיאָפּישע אָרטאָדאָקסישע קהילות האָבן באַשטימטע רעכטן אין דער קירכע. יעדע קהילה היט אירע אייגענע ריטואַלן, שפּראַכן און מועדים.
אַ סיסטעם פֿון רעגולאַציעס, באַקאַנט ווי דער סטאַטוס־קוואָ, באַשטימט ווער מעג נוצן אַ באַזונדערע קאַפּעלע, ווען מע דאַוונט און ווי מע פֿירט אויס רעמאָנט־אַרבעט. אַ טייל פֿון די הײַנטיקע כּללים זײַנען באַפֿעסטיקט געוואָרן בעת דער אָסמאַנישער הערשאַפֿט אינעם נײַנצנטן יאָרהונדערט.
דער באַקאַנטער האָלצערנער לייטער
אויף אַ שטיינערנעם סימס איבערן אַרײַנגאַנג שטייט אַ קליינער האָלצערנער לייטער. מענטשן רופֿן אים דעם „אומבאַוועגלעכן לייטער”. דאָס מיינט נישט אַז מען קען אים פיזיש נישט רירן. דער לייטער איז געוואָרן אַ סימבאָל פֿון דעם פֿײַנעם באַלאַנס צווישן די פֿאַרשידענע קהילות וואָס פֿאַרוואַלטן דעם הייליקן אָרט.
מע קען אים זען אויף אַלטע בילדער פֿון דער קירכע, אָבער דער פּינקטלעכער אָנהייב פֿון זײַן געשיכטע איז נישט זיכער. די פּשוטע פֿאָרעם פֿון דעם לייטער שטייט אין אַ שטאַרקן קאָנטראַסט צו דער גרויסער היסטאָרישער באַטײַטונג פֿון דער קירכע.
דאַוונען און באַזוכן
אינעווייניק געפֿינען זיך דער שטיין פֿון זאַלבונג, די ראָטונדע און דאָס קליינע הייליקטום בײַם טראַדיציאָנעלן קבֿר, ווי אויך קאַפּעלן פֿאַרבונדן מיט גאָלגאָטאַ. אין רעליגיעזע יום־טובֿים קען דאָס אָרט זײַן זייער פֿול מיט פּילגרימען.
באַזוכער זאָלן רעספּעקטירן די תּפֿילות און זיך פֿאַרויס אינפֿאָרמירן וועגן אַרײַנטריט און זיכערקייט. מע קען לייענען מער בײַ דער פֿראַנציסקאַנער קוסטאָדיע און אין היסטאָרישע פֿאָרשונגען. דאָ קען מען זען ווי אמונה, אַרכיטעקטור און אַ שווערע געשיכטע פֿון צוזאַמענלעבן טרעפֿן זיך אין איין בנין.