30 October 2026
אַריאל מוזיקאַנט: ייִדישע קהילה־אַרבעט און דערפֿאָלג ווי אימאָביליען־אַנטוויקלער
יוגנט און בילדונג
אַריאל מוזיקאַנט איז געבוירן געוואָרן אין חיפה דעם 12טן פֿעברואַר 1952. אין 1956 האָט זײַן משפּחה זיך באַזעצט אין ווין. ער האָט שטודירט מעדיצין אינעם ווינער אוניווערסיטעט און אין 1976 באַקומען אַ דאָקטאָראַט. נאָכן פּלוצעמדיקן טויט פֿון זײַן פֿאָטער אין 1977 האָט ער איבערגענומען די משפּחה־פֿירמע קאָלומבוס אין דער אימאָביליען־בראַנזשע. זײַן לעבן פֿאַרבינדט דערפֿאַר אַ פּראָפֿעסיאָנעלע קאַריערע מיט אַ לאַנגער אַרבעט פֿאַר ייִדישע קהילות.
קאָלומבוס און אימאָביליען
אין די ערשטע יאָרן האָט קאָלומבוס פֿאַרמיטלט בפֿרט געשעפֿטסלאָקאַלן אין צענטער פֿון ווין. אונטער מוזיקאַנט האָט די פֿירמע אויסגעברייטערט איר אַרבעט צו ביוראָ־געביידעס, וווינ־הײַזער און אַנדערע געשעפֿטלעכע אימאָביליעס. אין 1994 איז זי אַרײַן אין דער אינטערנאַציאָנאַלער קאָליערס־נעץ. דאָס האָט געפֿאָדערט וויסן וועגן מאַרק, פֿאַרהאַנדלונגען, אינוועסטאָרן און לאַנג־טערמיניקע באַניצער. ער איז נישט געווען בלויז אַ מעקלער, נאָר האָט זיך אויך באַשעפֿטיקט מיט פּלאַנירן און אַנטוויקלען גרעסערע פּראָיעקטן.
דער IZD־פּראָיעקט אין ווין
דער באַקאַנטסטער בײַשפּיל פֿון זײַן אַרבעט ווי אַ פּראָיעקט־אַנטוויקלער איז דאָס אינטערנאַציאָנאַלע צענטער דאָנאַושטאַדט, IZD, לעבן דער UNO־שטאָט אין ווין. דער IZD־טורעם איז געוואָרן אַ וויכטיקער טייל פֿון דער שטאָטישער אַרכיטעקטור. מוזיקאַנט האָט געאַרבעט אויף דעם פּראָיעקט צוזאַמען מיט לעאָפּאָלד בעהם און הוגאָ קאָנראַד מישעק. אין 2001 האָבן די שותּפֿים פֿאַרקויפֿט דעם טורעם צו דער אינוועסטיציע־פֿירמע Doughty Hanson. דער פּראָיעקט ווײַזט פּראַקטישע דערפֿאָלגן אין פֿינאַנצירן, בויען און פֿאַרמאַרקן.
אַ נײַע געשעפֿט־סטראַטעגיע
אין דעצעמבער 2001 האָט דאָס זשורנאַל profil געמאָלדן, אַז מוזיקאַנט וויל זיך מער קאָנצענטרירן אויף פֿאַרמיטלונג און פֿאַרדינגען ביוראָען, ווײַל נײַע בוי־פּראָיעקטן האָבן געהאַט גרעסערע ריזיקעס. די פֿירמע־געשיכטע דערמאָנט אויך דעם אַרײַנטריט פֿון זײַן זון געאָרג אין 2005. וועגן זײַנע געשעפֿטלעכע דערפֿאָלגן דאַרף מען רעדן מיט באַווײַזטע פּראָיעקטן און נישט מיט אומבאַשטעטיקטע שאַצונגען פֿון רײַכטום.
די ייִדישע קהילה אין ווין
פֿון 1998 ביז 2012 איז מוזיקאַנט געווען פּרעזידענט פֿון דער ייִדישער קולטוס־קהילה אין ווין. ער האָט זיך פֿאַרנומען מיט ייִדישע שולן, זיכערקייט, דער צוריקגאַבע פֿון רויב־פֿאַרמעגן פֿון דער נאַצי־צײַט און דער זכּרון פֿון חורבן. ער האָט אָפֿט גערעדט עפנטלעך קעגן אַנטיסעמיטיזם. זײַנע פּאָליטישע באַמערקונגען האָבן טיילמאָל אַרויסגערופֿן מחלוקת, און אַ ביאָגראַפֿיע דאַרף אָפּטיילן פֿאַקטן פֿון מיינונגען.
אייראָפּעיִשע ייִדישע פֿאָרשטעלונג
אין אַפּריל 2022 איז ער געוואָרן פּרעזידענט פֿון אייראָפּעיִשן ייִדישן קאָנגרעס. אין מײַ 2025 האָט משה קאַנטאָר אים פֿאַרביטן. דער וועג פֿון מוזיקאַנט פֿאַרבינדט אימאָביליען־אַנטוויקלונג אין ווין, קהילה־אַרבעט און אייראָפּעיִשע ייִדישע פֿאָרשטעלונג. דער IZD־טורעם איז אַ באַזונדערס קלאָרער בײַשפּיל פֿון זײַן דערפֿאָלג ווי אַ פּראָיעקט־אַנטוויקלער.
בילדונג און ווידעראויפֿבוי
דער ווידעראויפֿבוי פֿון ייִדיש לעבן אין ווין נאָכן חורבן האָט געפֿאָדערט מער ווי נאָר ווידער עפענען אַ שול. די קהילה האָט געדאַרפֿט לערנ־אַנשטאַלטן, סאָציאַלע הילף, קולטור־אינסטיטוציעס, זיכערע זאַמלונגס־ערטער און אַ פֿאַרלאָזלעכע פֿינאַנציעלע יסוד. מוזיקאַנט האָט זיך באַטייליקט אין דער ייִדישער בילדונג שוין פֿאַר זײַן פּרעזידענטשאַפֿט. אַ שול קען נישט בלײַבן לעבן דורך אַ שיינעם רעדע אַליין; מען דאַרף לערערס, קינדער, משפּחות, קלאַסן און אָרגאַניזאַציע. דער אַרבעט איז געווען אַ קאָלעקטיווער אויפֿטו פֿון אַ סך מענטשן. פֿריִערדיקע פֿירער, מתנדבים, שטיצער און משפּחות האָבן געהאָלפֿן איבער אַ סך יאָרן. אַ פּינקטלעכע ביאָגראַפֿיע דערקענט זײַנע ראָלעס, אָבער שרײַבט נישט די גאַנצע געשיכטע פֿון דער קהילה אויף איין מענטש'ס חשבון.
רעסטיטוציע און דאָס וואַשינגטאָנער אָפּמאַך
דאָס וואַשינגטאָנער אָפּמאַך פֿון 2001 איז געווען אַ וויכטיקער שריט אין די פֿאַרהאַנדלונגען וועגן פֿאַרגיטיקונג און צוריקגאַבע פֿון פֿאַרמעגן וואָס די נאַציס האָבן צוגענומען. די אָפֿיציעלע געשיכטע פֿון דער ווינער ייִדישער קהילה דערמאָנט מוזיקאַנט ווי אַ וויכטיקן באַטייליקטן אין די שמועסן. דאָס אָפּמאַך האָט געשאַפֿן וועגן פֿאַר אַפּליקאַציעס און פֿאַרגיטיקונג, אָבער געלט קען נישט צוריקברענגען מענטשן וואָס זענען אומגעקומען אָדער די פֿאַרניכטעטע משפּחות. פֿאַר די איבערלעבער און זייערע קינדער האָבן דאָקומענטן, אַרכיוון און די אָפֿיציעלע אָנערקענונג פֿון גזילה געהאַט אַ באַזונדערן ווערט. אַ סך פֿאַלן האָבן געבליבן קאָמפּליצירט און האָבן געפֿאָדערט לאַנגער אַרבעט אין געריכטן און ביוראָען.
אינפֿראַסטרוקטור פֿאַר דורות
די קהילה־אינפֿראַסטרוקטור איז נאָך אַן אַספּעקט פֿון זײַן אַרבעט. דער ייִדישער קאַמפּוס אינעם פּראַטער, די צבי־פּרץ־חיות־שול, ספּאָרט־מקומות און הילף פֿאַר עלטערע מענטשן דינען פֿאַרשידענע דורות. עס גענוג נישט צו בויען אַ שיינעם בנין; מען דאַרף אים האַלטן אין גוטן צושטאַנד און אָנפֿירן אַ רעגולערע פּראָגראַם. אַרכיוון און בית־עלמינס היטן זכּרונות און משפּחה־נעמען פֿון מענטשן וואָס האָבן פֿאַרלוירן זייער היים אָדער זייער לעבן. לויט דער קהילה האָבן עטלעכע פֿון די איניציאַטיוון באַקומען אַ שטופּ אין מוזיקאַנטס צײַט. זײַנע פֿאָרגייער און מיטאַרבעטער האָבן אָבער אויך געהאַט וויכטיקע ראָלעס, און זייער אַרבעט דאַרף נישט פֿאַרשווינדן פֿון דער דערציילונג.
עפֿנטלעכע מחלוקת
אין דער עסטרײַכישער עפנטלעכקייט האָט מוזיקאַנט אָפֿט גערעדט קעגן אַנטיסעמיטיזם און רעכטס־עקסטרעמיזם. זײַנע ווערטער האָבן טיילמאָל אויסגערופֿן קריטיק און מחלוקת וועגן טאַקטיק און טאָן. פֿאַר זײַנע שטיצער איז געווען נייטיק אַז אַ קהילה־פּרעזידענט זאָל רעדן שטאַרק און קלאָר. אַנדערע האָבן געהאַלטן אַז געוויסע אויסדרוקן אָדער שריט זענען נישט געווען דער בעסטער וועג. אַ ביאָגראַפֿיע קען רעקאָרדירן דאַטעס, אָפֿיציעלע פּאָזיציעס און רעאַקציעס אָן באַשליסן פֿאַרן לייענער ווער איז גערעכט אין אַ פּאָליטישן שטרײַט. אַזוי קען מען פֿאַרשטיין פֿאַר וואָס ער איז געוואָרן אַ באַקאַנטע פֿיגור אין דער אייראָפּעיִשער ייִדישער וועלט.
באַוויזענע געשעפֿטלעכע דערפֿאָלגן
אין דער אימאָביליען־בראַנזשע ווײַזט דער IZD־פּראָיעקט אַ קאָנקרעטן דערפֿאָלג. דער אָרט לעבן דער UNO־שטאָט, די שותּפֿות, די פֿינאַנצירונג, דער בוי און דער פֿאַרקויף פֿון 2001 זענען באַשריבן אין דעמאָלסדיקע מעלדונגען. דאָס דערלויבט אָבער נישט אויסצוטראַכטן ציפֿערן וועגן זײַן פּריוואַטן פֿאַרמעגן. שפּעטער האָט ער געגעבן מער אויפֿמערקזאַמקייט צו פֿאַרמיטלונג און פֿאַרדינגען ביוראָען, צוליב ריזיקעס פֿון נײַע בוי־פּראָיעקטן. זײַן קאַריערע באַשטייט פֿון פֿאַרשידענע טעטיקייטן: פֿאַרוואַלטן אַ געשעפֿט, אַנטוויקלען אַ גרויסן בנין און פֿאַרטרעטן אַ ייִדישע קהילה. די פּינקטלעכע באַשרײַבונג איז מער נוצלעך ווי איבערגעטריבענע ווערטער.
ווײַטער וועגן ייִדיש לעבן אין ווין
ווײַטער וועגן ייִדיש לעבן אין ווין
