ייִדישקייט · israel.re · YI
שבת הייבט זיך אָן פֿרײַטיק פֿאַר זונענטערגאַנג און ענדיקט זיך מוצאי־שבת נאָך דער פֿינצטערניש. אין מאָדערן־אָרטאָדאָקסישע ייִדישע קהילות איז דאָס אַ טאָג פֿון תּפֿילה, משפּחה־מאָלצײַטן, לימוד און מנוחה לויט דער הלכה. מענטשן פֿירן…
בר־מצווה איז דער רעליגיעזער עלטער, ווען אַ ייִדישער יינגל ווערט דרײַצן יאָר אַלט און נעמט אויף זיך די מצוות. בת־מצווה באַצייכנט אַן ענלעכן שטאַפּל בײַ מיידלעך, לויטן טראַדיציאָנעלן מנהג אין עלטער פֿון צוועלף יאָר, און אין אַ סך…
דער גרויסער שול אין תל־אביב איז איינער פֿון די מערסט באַקאַנטע היסטאָרישע בית־כנסיות אין דער שטאָט. דער בנין אויף עלנבי־גאַס איז לאַנג פֿאַרבונדן מיט שטאָטישן זכּרון, תּפֿילה, חתונות און אַ ברייטער בילד פֿון דער עברישער תל־אביב. אויך…
אין תלמוד בבלי, שבת לא ע״א, ווערט דערציילט וועגן אַ מענטש וואָס וויל לערנען די גאַנצע תורה בשעת ער שטייט אויף איין פֿוס. די מעשׂה שטעלט שמאיס אָפּווײַזונג אַנטקעגן הללס ענטפֿער. אין פּשוטע ווערטער: וואָס איז דיר פֿײַנט, זאָלסטו נישט…
אין זומער 2026 איז קאַפֿע באַסימטאַ אין צענטער ירושלים געוואָרן פיל מער ווי אַ קליין געשעפֿט. אַ היגע מחלוקת וועגן צי אַ קאַוועהויז מעג זײַן אָפֿן שבת איז שנעל געוואָרן אַ שטאָטישער און דאַן אַ לאַנדישער וויכוח וועגן רעליגיע, חירות…
ייִדישקייט איז איינע פֿון די עלטסטע לעבעדיקע רעליגיעזע מסורות אין דער וועלט. זי איז Zugleich אַ רעליגיע, אַ ציוויליזאַציע, אַ לאַנגע זכּרון־קהילה און אַ נעץ פֿון קהילות פֿאַרבונדן דורך טעקסטן, יום־טובֿים, מנהגים און מחלוקת לשם שמים.…
קבלה איז דער קלאַסישער נאָמען פֿאַר די מיסטישע מסורות פֿון ייִדישקייט. זי איז נישט קיין באַזונדערע רעליגיע און נישט קיין תּחליף פֿאַר הלכה אָדער פֿאַרן געוויינטלעכן ייִדישן לעבן. עס איז אַ וועג פֿון אינערלעכער אויסלייג, וואָס פֿרעגט…
קלעזמער ווערט פֿאַרבונדן מיט די אינסטרומענטאַלע מוזיק־מסורות פֿון אַשכּנזישע ייִדישע קהילות אין מיזרח־אייראָפּע און מיט די וועגן ווי יענע מסורות האָבן ווײַטער געלעבט. זי בינדט זיך צו שמחות, טאַנץ, זכּרון און שעפֿערישע המשכיות.
חב״ד, הרב משה גאָלדמאַן, הרב יונתן זקס און תורה־לערנען דורך ווידעאָ: אַ פּאָזיטיווע און פֿאַראַנטוואָרטלעכע גישה.
לכה דודי איז איינער פֿון די באַקאַנטסטע הימענער אין ייִדישער ליטורגיה. מע זינגט אים פרייטיק־צו־נאַכטס בעת קבלת שבת, באַגריסנדיק דעם שבת ווי אַ כּלה און אַ מלכה. פֿון עמאָציאָנעלער זײַט איז דער טעקסט זייער צוטריטלעך, אָבער זײַנע…
פּורים פֿאַרבינדט צוזאַמען מגילה־לייענען, משלוח־מנות, צדקה, סעודה, קאָסטיומען און שמחה. אין צענטער שטייט די געשיכטע פֿון מגילת אסתר, וווּ די ייִדן אין דער פּערסישער מלוכה ווערן געראטעוועט דורך אַ סעריע איבערקערענישן.
תּפֿילין זענען צוויי שוואַרצע לעדערנע בתים, אין וועלכע עס ליגן האַנט־געשריבענע פּאַרשיות פֿון דער תּורה אויף פּאַרמעט. איינער ווערט צוגעבונדן צום אָרעם און דער צווייטער צום קאָפּ מיט לעדערנע רימען. דער מנהג קומט פֿון די תּורה־ווערטער…
ישיבֿה־אוניווערסיטעט האָט אַ באַזונדערן אָרט אין אַמעריקאַנער ייִדישער לעבן. אירע וואָרצלען גייען צוריק ביז 1886, ווען אַ קליינע ישיבֿה אויף דעם לאָוער איסט סייד האָט אָנגעהויבן וואַקסן צו אַ מוסד וואָס פֿאַרבינדט תורה־לימוד מיט…
דער מאָדערנער ציוניזם איז געוואַקסן אין נײַנצנטן יאָרהונדערט פֿון דער לאַנגער ייִדישער פֿאַרבינדונג מיט ארץ־ישׂראל און פֿון נײַע נאַציאָנאַלע געדאַנקען אין אייראָפּע. טעאָדאָר הערצל האָט צונויפֿגערופֿן דעם ערשטן ציוניסטישן קאָנגרעס…
דאָס העברעיִשע וואָרט ״חי״ מיינט לעבן. די צוויי אותיות, ח און י, האָבן לויט גימטריה די ווערטן אַכט און צען; צוזאַמען מאַכן זיי אַכצן. דערפֿאַר גיט מען אין טייל ייִדישע קהילות צדקה אָדער מתּנות אין פֿאַכמאָל פֿון 18.
דער אַרטיקל באַהאַנדלט די היסטאָרישע הינטערגרונט־פֿראַגעס, די וויכטיקסטע געשעענישן און די הײַנטיקע באַדײַטונג פֿון דער חורבן און דער זכּרון. מען שיידט דאָ אָפּ באַשטעטיקטע פֿאַקטן פֿון מיינונגען און פֿאַרווײַזט אויף אַקאַדעמישע און אָפֿיציעלע קוואַלן.
דער אַרטיקל באַהאַנדלט די היסטאָרישע הינטערגרונט־פֿראַגעס, די וויכטיקסטע געשעענישן און די הײַנטיקע באַדײַטונג פֿון דער צווייטער בית־המקדש. מען שיידט דאָ אָפּ באַשטעטיקטע פֿאַקטן פֿון מיינונגען און פֿאַרווײַזט אויף אַקאַדעמישע און אָפֿיציעלע קוואַלן.