די בילדונג־סיסטעם אין ישׂראל: באַגרות און אינטערנאַציאָנאַלע צאָלן
פֿאַרשידענע שול־סיסטעמען
ישׂראל האָט עלעמענטאַרע שולן, מיטלשולן און העכערע שולן, אָבער די סיסטעם איז נישט אינגאַנצן איינהייטלעך. עס זײַנען דאָ מלוכישע סעקולערע, מלוכישע רעליגיעזע, אַראַביש־שפּראַכיקע און פֿאַרשידענע חרדישע מוסדות. די לימודים, שפּראַכן און רעסורסן קענען זײַן אַנדערש. אויך דער עקאָנאָמישער מצבֿ פֿון אַ משפּחה און דער וווינאָרט ווירקן אויף די רעזולטאַטן. דערפֿאַר דערציילט איין דורכשניט ניט אַלע מעשׂיות פֿון אַלע תלמידים.
וואָס איז די באַגרות
באַגרות איז אַ תּעודת־סיום נאָך ספּעציפֿישע עקזאַמענס און לימוד־פֿאָדערונגען. עס מיינט נישט סתּם אַז אַ תּלמיד האָט געענדיקט די צוועלפֿטע קלאַס. לויטן ישׂראלדיקן בילדונג־מיניסטעריום איז דער פּראָצענט פֿון באַגרות־באַרעכטיקטע צווישן די באַטאָנטע צוועלפֿטע־קלאַס־תּלמידים געשטיגן פֿון 76.6 פּראָצענט אין 2024 צו 77.9 פּראָצענט אין 2025. דאָס איז אַ צאָל פֿאַר אַ ספּעציפֿישע גרופּע און נישט פֿאַר אַלע בירגער פֿון לאַנד.
וואָס זאָגט די OECD
לויט דעם OECD־באַריכט פֿון 2026 האָבן 51 פּראָצענט פֿון ישׂראלדיקע דערוואַקסענע צווישן 25 און 64 יאָר אַ העכערע בילדונג, פֿאַרגליכן מיט 43 פּראָצענט אין OECD־דורכשניט. צווישן יונגע דערוואַקסענע פֿון 25 ביז 34 יאָר אָן אַ פֿולער העכערע מיטלשול־בילדונג איז די צאָל געווען 11 פּראָצענט אין ישׂראל און אַרום 12 פּראָצענט אין OECD. דאָס זײַנען אַנדערע מעסטן ווי די באַגרות־פּראָצענטן.
שוויון און שוועריקייטן
אין טייל געגנטן פֿעלן לערער פֿאַר געוויסע פֿאַכן. צווישן צענטער און פּעריפֿעריע, צווישן משפּחות מיט אַנדערע הכנסות און צווישן די שול־סעקטאָרן זײַנען פֿאַראַן פּער. די דיסקוסיעס וועגן מאַטעמאַטיק, ענגליש, וויסנשאַפֿט און ציווילער בילדונג אין חרדישע מוסדות זײַנען פּאָליטיש שפּירעוודיק. אויך אַראַבישע שולן האָבן ספּעציפֿישע באַדערפֿענישן. צו פֿאַרבעסערן די סיסטעם דאַרף מען קוקן אויף אמתע לימוד־געלעגנהייטן און נישט בלויז אויף אַ פּראָצענט.
ווי צו לייענען די ציפֿערן
אַ העכערער באַגרות־פּראָצענט איז וויכטיק, אָבער ער מעסט נישט אַליין קריטיש טראַכטן, שעפֿערישקייט, געזונט אָדער צוקונפֿטיקע אַרבעט. בײַ אַן אינטערנאַציאָנאַלן פֿאַרגלײַך דאַרף מען קאָנטראָלירן דאָס יאָר, דעם עלטער און די דעפֿיניציע. די אָפיציעלע טאַבעלעס פֿון בילדונג־מיניסטעריום און OECD זענען בעסערע קוועלן ווי אַ סענסאַציעלע קעפּל.
נאָך אַ וויכטיקער פּונקט
מע דאַרף אויך באַטראַכטן פּראָפֿעסיאָנעלע און טעכנישע לימודים, נישט נאָר אוניווערסיטעט־דיפּלאָמען. גוטע פאַך־פּראָגראַמען קענען געבן מענטשן אַ שאַנס אויף אַרבעט און נײַע פֿעיִקייטן. ווען אַ נײַע סטאַטיסטיק ווערט אַרויסגעגעבן, דאַרף מען פֿרעגן וועלכע שולן און תלמידים זענען אַרײַנגערעכנט געוואָרן. דיטיילירטע טאַבעלעס ווײַזן אָפֿט פּער וואָס מען זעט נישט אין איין דורכשניט.
מקורים און לינקען
לעצטע דערהײַנטיקונג: 25 אָקטאָבער 2026.