29 October 2026

אַראַבישע פּאַרטייען אין ישׂראל: פירער און די כּנסת־וואַלן 2026

אפיציעלע וואַל־קוואַלן

דערווייליקע רעזולטאַטן; די ציילונג איז נישט פֿאַרענדיקט · 29.10.2026, 05:57 (Israel).

אַראַבישע בירגער און די כּנסת־פּאַרטייען

אַראַבישע בירגער פֿון ישׂראל מאַכן אויס אַ וויכטיקן טייל פֿון דער באַפֿעלקערונג. אָבער דער אויסדרוק „אַראַבישע פּאַרטייען“ באַהאַלט פֿאַרשיידענע פּאָליטישע שיטות: סאָציאַליסטישע, נאַציאָנאַלע, איסלאַמישע און בירגערלעכע. אויף טייל רשימות נעמען אויך ייִדישע קאַנדידאַטן אָנטייל. בײַ די וואַלן צו דער 26סטער כּנסת דעם 27סטן אָקטאָבער 2026 זײַנען באַזונדער געלאָפֿן די פֿאַראייניקטע רשימה פֿון חד״ש, תע״ל און בל״ד און די פּאַרטיי רע״ם אונטער מנסור עבאס. צו פֿאַרשטיין זייערע רעזולטאַטן דאַרף מען וויסן וועלכע באַזונדערע אָרגאַניזאַציעס מאַכן אויס די וואַל־בונד און וווּ זייערע פּראָגראַמען שטימען נישט איבעריין.

חד״ש און יוסף דזשאַבאַרין

חד״ש, דער דעמאָקראַטישער פֿראָנט פֿאַר שלום און גלײַכקייט, האָט וואָרצלען אין דער סאָציאַליסטישער און קאָמוניסטישער טראַדיציע אין ישׂראל. זי רעדט וועגן אַרבעטער־רעכטן, וווינונג, געזעלשאַפֿטלעכער גלײַכקייט און ייִדיש־אַראַבישער צוזאַמענאַרבעט. אין מײַ 2026 האָט יוסף דזשאַבאַרין איבערגענומען די פֿירערשאַפֿט פֿון איימאַן עודה. דזשאַבאַרין, אַ יוריסט און פֿריִערדיקער כּנסת־דעפּוטאַט, איז אויך געוואָרן דער שפּיץ־קאַנדידאַט פֿון דער פֿאַראייניקטער רשימה. אַלטע אַרטיקלען וואָס שרײַבן נאָך אַז עודה איז דער הײַנטיקער פֿאָרזיצער זײַנען דעריבער נישט פּינקטלעך. די בונד־פּאַרטייען האָבן נישט אין אַלע ענינים די זעלבע מיינונגען.

תע״ל און בל״ד

תע״ל איז פֿאַרבונדן מיט אַחמד טיבי, וואָס האָט אַ לאַנגע פּאַרלאַמענטאַרישע קאַריערע. די באַוועגונג באַהאַנדלט בירגערלעכע גלײַכקייט, רעכטן פֿון דער אַראַבישער באַפֿעלקערונג און די פּאַלעסטינער פֿראַגע. טיבי איז געווען דער צווייטער קאַנדידאַט אויף דער רשימה אין 2026. בל״ד באַשטייט אויף פּאַלעסטינער נאַציאָנאַלער אידענטיטעט און דעם באַגריף פֿון אַ מדינה פֿון אַלע אירע בירגער. דער פֿירער סאַמי אַבו שחאַדע האָט אָנטייל גענומען אין די פֿאַרהאַנדלונגען וועגן דער רשימה, אָבער שפּעטער צוריקגעצויגן זײַן אייגענע קאַנדידאַטור בעת יורידישע מחלוקות. דערפֿאַר טאָר מען אים נישט אָן דערקלערונג באַשרײַבן ווי אַ נײַ־דערוויילטן דעפּוטאַט.

רע״ם און מנסור עבאס

די פּאַרטיי רע״ם איז אויסגעוואַקסן פֿון אַ פּאָליטישער טראַדיציע פֿאַרבונדן מיט דער דרומדיקער איסלאַמישער באַוועגונג. מנסור עבאס האָט באַזונדער אונטערגעשטראָכן שטאָטישע בודזשעטן, בויען, אינפֿראַסטרוקטור און באַקעמפֿן פֿאַרברעכן. אין 2021 איז רע״ם אַרײַן אין אַ רעגירונג־קאָאַליציע פֿאַרבונדן מיט נפֿתּלי בענעט און יאיר לפּיד. דאָס האָט געפֿירט צו אַ וויכוח וועגן דער ראָלע פֿון אַראַבישע פּאַרטייען אין דער רעגירונג. אין 2026 האָט רע״ם ווידער באַשלאָסן צו לויפֿן באַזונדער. אויף איר רשימה איז אויך געווען יואב סעגאַלאָוויטש, אַ ייִדישער פּאָליטיקער און פֿריִערדיקער פּאָליציי־באַאַמטער.

די וואַלן און די צײַט פֿון די ציפֿערן

דער וואַל־קאַמפּאַניע האָט זיך אָפּגעשפּילט בעת שווערע דעבאַטן וועגן זיכערקייט, קרימינאַליטעט, עקאָנאָמיע און מלחמה. דער צענטראַלער וואַל־קאָמיטעט האָט געוואָלט אויסשליסן אַראַבישע רשימות, אָבער דער העכסטער געריכט האָט אויפֿגעהויבן די באַשלוסן. די שוועל פֿאַרן אַרײַנקומען אין כּנסת איז געווען 3.25 פּראָצענט. לויט אַ פֿאָרלויפֿיקער ציילונג אין די ערשטע שעהן פֿון 29סטן אָקטאָבער, נאָך אַרום נײַנציק פּראָצענט פֿון שטימען, האָט די פֿאַראייניקטע רשימה באַקומען בערך צוועלף מאַנדאַטן און רע״ם זיבן. דאָס איז אַ צײַט־באַצייכנטער צווישן־רעזולטאַט, נישט קיין באַשטעטיקטער סוף.

מקורות און בילדער

פּאַרטיי־פּראָגראַמען קענען זיך אונטערשיידן אין דער צוגאַנג צו קרימינאַליטעט, באַשעפֿטיקונג, חינוך און דער פּאַלעסטינער פֿראַגע. די אַראַבישע געזעלשאַפֿט אַליין האָט פֿאַרשיידענע פּאָליטישע מיינונגען. פֿאַר אַ פּינקטלעכן אַרטיקל זאָל מען פֿאַרגלײַכן די מאַטעריאַלן פֿונעם ישׂראל־דעמאָקראַטיע־אינסטיטוט, די אָפֿיציעלע קאַנדידאַטן־רשימות און די נײַסטע אויסציילונג. אַ בילד פֿון אַ וואַל־פֿײַער קען מען נישט פּשוט נאָכקאָפּירן פֿון אַ נײַעס־זײַטל אָן רישיון. די בילדער דאָ זײַנען רעדאַקציאָנעלע אילוסטראַציעס, נישט היסטאָרישע פֿאָטאָגראַפֿיעס פֿון דער נאַכט פֿון די וואַלן.

אַכמאַד טיבי, אַרכיוו־פֿאָטאָ פֿון 2008
אַכמאַד טיבי, אַרכיוו־פֿאָטאָ פֿון 2008 · בילד־מקור און ליצענץ (Wikimedia Commons; Free use, VRT ticket 2007012910011295)(https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ahmad_Tibi.jpg)

קרימינאַליטעט און פּערזענלעכע זיכערקייט

אין אַ סך אַראַבישע שטעט און דערפֿער אין ישׂראל איז פּערזענלעכע זיכערקייט איינער פֿון די ערנסטע ענינים. אײַנוווינער רעדן וועגן אָרגאַניזירטן פֿאַרברעכן, אומלעגאַלע וואָפֿן, דראָונגען און דרוק אויף געשעפֿט־לײַט. זיי פֿאָדערן פֿון דער פּאָליציי בעסערע אַרבעט און גלײַכע באַהאַנדלונג. די אַראַבישע פּאַרטייען זײַנען אָפֿט מסכּים וועגן דער וויכטיקייט פֿון דער פּראָבלעם, אָבער נישט וועגן דער בעסטער פּאָליטישער מעטאָד. עטלעכע ווילן פֿאַרהאַנדלען מיט רעגירונג־מיניסטעריעס וועגן בודזשעטן, אַנדערע שטעלן דעם עיקר אויף פּאַרלאַמענטאַרישן דרוק און עפֿנטלעכע פּראָטעסטן. מען דאַרף אויך הערן די מיינונגען פֿון היגע בירגערמײַסטער, פֿרויען־אָרגאַניזאַציעס און משפחות. דער מצבֿ אין אַ גרויסער שטאָט איז נישט דער זעלבער ווי אין אַ קליין דאָרף אָדער אַ בעדויִנער קהילה.

וווינונגען, חינוך און אַרבעט

די פֿראַגע פֿון בירגערלעכע גלײַכקייט איז פֿאַרבונדן מיט בויען, לאַנד־פּלאַנירונג, טראַנספּאָרט, שולן, אוניווערסיטעטן און געזונט־דינסטן. אין געוויסע ערטער זײַנען די שוועריקייטן אַנדערע ווי אין אַנדערע געגנטן, און די פֿינאַנציעלע מעגלעכקייטן פֿון היגע ראַטן קענען זיך שטאַרק אונטערשיידן. נישט אַלע אַראַבישע וויילער שטעלן די זעלבע ענינים אויפֿן ערשטן אָרט. עטלעכע זאָרגן זיך וועגן זיכערקייט, אַנדערע וועגן אַרבעט און די צוקונפֿט פֿון זייערע קינדער, נאָך אַנדערע וועגן אַ וווינונג. דערפֿאַר דאַרף מען לייענען קאָנקרעטע געזעץ־פֿאָרשלאָגן און בודזשעטן, נישט בלויז וואַל־סלאָגאַנס. די פּאַרטייען קענען האָבן ענלעכע צילן און אָבער פֿאָרשלאָגן פֿאַרשיידענע וועגן זיי צו דערגרייכן.

די פּאַלעסטינער פֿראַגע און פּאָליטישע חילוקי־דעות

אַ סך אַראַבישע פּאַרטייען אין ישׂראל רעדן וועגן דעם ישראל־פּאַלעסטינער קאָנפֿליקט, אָבער זייערע באַשרײַבונגען און פּריאָריטעטן זענען נישט אַלע גלײַך. אייניקע לייגן אַ גרעסערן טראָפּ אויף פּאַלעסטינער זעלבסטשטענדיקייט און דעם סוף פֿון דער אָקופּאַציע, אַנדערע פֿאַרבינדן דאָס מיט דער טעגלעכער גלײַכקייט פֿון בירגער אין ישׂראל. אויך וועגן נאַציאָנאַלע סימבאָלן און די באַציִונגען צו רעגירונגען זײַנען דאָ מחלוקות. אַ ווערטער פֿון איין פּאָליטיקער טאָר מען נישט אויסגעבן פֿאַר דער שטעלונג פֿון אַלע אַראַבישע בירגער. מע דאַרף צושרײַבן דעם רעדנער, די דאַטע און דער פּאָליטישער אָרגאַניזאַציע. עס זײַנען אויך חילוקי־דעות צווישן דורות און צווישן היגע און לאַנדישע פֿירער.

מאַנדאַטן און די כּנסת־מערהייט

אין דער כּנסת זײַנען דאָ הונדערט און צוואַנציק פּלאַץ. פֿאַר אַ רעגולערע מערהייט דאַרף מען געוויינטלעך די שטיצע פֿון איין־און־זעכציק דעפּוטאַטן. ווען קיין שום בלאָק האָט נישט גענוג מאַנדאַטן, ווערן קאָאַליציע־פֿאַרהאַנדלונגען, שטיצע פֿון דרויסן אָדער אָפּאָזיציע־אַרבעט וויכטיק. דער היסטאָרישער בײַשפּיל פֿון רע״ם אין דער קאָאַליציע פֿון 2021 קען העלפֿן פֿאַרשטיין ווי אַזוי אַזאַ צוזאַמענאַרבעט פֿונקציאָנירט, אָבער ער איז נישט קיין פּראָגנאָז פֿאַר 2026. אַ בילד פֿון אַ וואַל־פֿײַער באַווײַזט נישט אַז עס וועט געשען אַ געוויסע פּאָליטישע הסכּמה. פֿאַר אַ פּינקטלעכן אַרטיקל דאַרף מען אָפּהיטן דעם חילוק צווישן באַשטעטיקטע רעזולטאַטן און אַנאַליז.

מקורות און רישיונות

דער לייענער זאָל פֿאַרגלײַכן די אָפֿיציעלע קאַנדידאַטן־רשימות מיט די פּאַרטיי־פּראָגראַמען און מיט פֿרישע נײַעס־באַריכטן. דער וואַל־קאָמיטעט דערציילט וויפֿל שטימען האָבן באַשטימטע רשימות באַקומען, אָבער נישט אַלע פּאָליטישע מיינונגען. אַ פּאַרטיי־פּראָגראַם שטעלט אַרויס צילן, אָבער איז נישט קיין באַווײַז אַז יעדע הבטחה וועט מקוים ווערן. בײַ יעדער נײַער ציילונג דאַרף מען אָנגעבן צײַט און דאַטע. אויך בילדער דאַרפֿן אַ קרעדיט און אַ רישיון. אַ פֿאָטאָגראַפֿיע פֿון אַ נײַעס־אַגענטור איז נישט פֿרײַ צו נאָכקאָפּירן. די בילדער אין דעם אַרטיקל זײַנען קלאָר באַצייכנט ווי אילוסטראַציעס און נישט ווי רעאַלע בילדער פֿון אַ וואַל־פֿײַער.

חינוך און די צוקונפֿט פֿון דער געזעלשאַפֿט

די אַראַבישע בירגער אין ישׂראל באַהאַנדלען אויך פֿראַגעס וועגן דער צוקונפֿט פֿון חינוך, שפּראַכן און אַרבעט. פֿאַר יונגע מענטשן קען דער צוטריט צו אוניווערסיטעטן, טעכנאָלאָגישע שטעלעס און גוטן טראַנספּאָרט זײַן וויכטיק ווי די לאַנדישע פּאָליטישע דעבאַטן. פּאַרטייען קענען דערפֿאַר פּרובירן צונויפֿצוברענגען סאָציאַלע און נאַציאָנאַלע פֿראַגעס. ווען מען לייענט אַ וואַל־פּראָגראַם, זאָל מען זוכן קאָנקרעטע פֿאָרשלאָגן, נישט בלויז גרויסע ווערטער. דער עלעקטאָראַט האָט פֿאַרשיידענע אייגענע פּריאָריטעטן, און אַ פּינקטלעכער אַרטיקל מוז זיי אָנערקענען.

מקורות און ווײַטער לייענען

אָריגינעלע בילדער און רישיונות