סאַטמאַר: חסידות, ייִדיש און קהילה
26.10.2026
דער סאַטמאַרער אָנהייב
לערנען און קהילה־מוסדות
אין סאַטמאַר זענען די תּורה־מוסדות, צדקה און משפּחה־הילף וויכטיקע טיילן פֿון טעגלעכן לעבן. אין ניו־יאָרק האָט די קהילה אויפֿגעבויט אַ גרויסע נעץ פֿון שולן, פֿריִערדיקע לערן־אַנשטאַלטן און פֿרײַוויליקע הילף־אָרגאַניזאַציעס. ייִדיש האָט אַ שטאַרקע ראָלע אין דער איבערגעבן פֿון מסורה. די קהילה איז ניט אַלע מאָל איינהייטלעך אין פֿירערשאַפֿט, אַזוי אַז אַ גלאָבאַלע צאָל פֿון מיטגלידער דאַרף בלײַבן אַ באַגרענעצטע אָפּשאַצונג. סאַטמאַרער רעליגיעזע אַנטי־ציוניזם איז אַן אייגענער השקפֿה, ניט קיין פּשוטער באַשרײַבונג פֿון אַלע חרדישע ייִדן.
די סאַטמאַרער חסידות איז פֿאַרבונדן מיט סאַטו־מאַרע אין טראַנסילוואַניע און מיט רבי יואל טייטלבוים. נאָכן חורבן האָט די קהילה זיך ווידער אויפֿגעבויט אין ניו־יאָרק.
ייִדיש אין טאָג־טעגלעכן לעבן
אין וויליאַמסבורג און קרית־יואל איז ייִדיש אַן עיקרדיקע שפּראַך פֿון שטוב און שולע. קהילות האַלטן ישיבֿות, שולן, צדקה־מוסדות און משפּחה־נעצן.
די שטעלונג צו ציוניזם
סאַטמאַר האָט אַן אַנטי־ציוניסטישן רעליגיעזן השקפֿה, באַזירט אויף אַ באַזונדערער פּירוש פֿון ייִדישע מקורים. דאָס טאָר מען ניט פֿאַרמישן מיט קיין אומאַכטונג פֿון ייִדישן פֿאָלק אָדער דער ארץ־ישׂראל.
ווי גרויס איז סאַטמאַר?
אָפּשאַצונגען פֿון בערך הונדערט טויזנט ביז הונדערט פֿופֿציק טויזנט מענטשן ווערן אָפֿט דערמאָנט, אָבער עס איז נישטאָ קיין איינהייטלעכער צענזוס. צאָלן בייטן זיך לויט דער אופֿן פֿון רעכענען משפּחות, מוסדות און צווייגן.