ש״ס: ספרדישע חרדישע פּאָליטיק און קאָאַליציעס
די אָנהייב
ש״ס איז געגרינדעט געוואָרן אין 1984 ווי אַ פּאָליטישער שטימע פֿאַר אַ טייל פֿון די ספרדישע און מזרחישע חרדישע וואָטערס. הרב עובדיה יוסף האָט שטאַרק באַאיינפֿלוסט דעם רעליגיעזן כאַראַקטער פֿון דער באַוועגונג. איר אויפֿקום האָט אויך אויסגעדריקט אַ געפֿיל פֿון נישט־גענוג פֿאָרשטעלונג אין מוסדות וואָס זענען געווען געפֿירט דורך אשכנזישע עליטן. ש״ס האָט אויפֿגעבויט שולן, קהילת־נעצן און אַ באַזונדערע פּאָליטישע אידענטיטעט.
מנהיגים און באַפֿעלקערונג
אין 2026 איז אריה דרעי דער הויפּט־פּאָליטישער פֿירער, בעת מועצת חכמי התורה האָט אַ וויכטיקע רעליגיעזע סמכות. די שטיצער פֿון ש״ס קומען פֿון פֿאַרשידענע סאָציאַלע שיכטן. מען טאָר זי נישט צונויפֿמישן מיט יהדות התורה, וואָס פֿאָרשטעלט אַנדערע חרדישע קרײַזן. חינוך־מוסדות, מסורה, משפּחה און סאָציאַלע הילף זענען וויכטיקע טעמעס אינעם פּאַרטיי־לעבן.
מאַנדאַטן און כוח
אין די בחירות פֿון 2022 האָט ש״ס באַקומען 11 מאַנדאַטן. פֿאַר די בחירות פֿון אָקטאָבער 2026 האָבן עטלעכע סקרים געוויזן אַרום זיבן אָדער אַכט מאַנדאַטן. איר היסטאָרישער רעקאָרד איז געווען 17 אין 1999. אפילו אַ נישט־גרויסע פּאַרטיי קען באַשליסנדיק זײַן, ווײַל אַ רעגירונג דאַרף אַ מערהייט אין אַ כּנסת פֿון 120 מיטגלידער. דעם טיטל ״די שטאַרקסטע רעליגיעזע פּאַרטיי״ דאַרף מען דעריבער ניצן מיט קלאָרע דאַטעס און פֿאַרגלײַכן.
וואָס מ׳דיסקוטירט
די הויפּט־פֿראַגעס אַרײַננעמען פֿינאַנצירן ישיבֿות, לימוד־תורה, מיליטערישן גיוס, שטיצע פֿאַר משפּחות, שבת און כּשרות. שטיצער האַלטן אַז תּורה־לימוד און קהילה־מוסדות זײַנען יסודותדיק. קריטיקער פֿרעגן וועגן גלײַכקייט פֿון חובות און געלט־פֿאַרטיילונג. דאָס זײַנען אמתע פּאָליטישע וויכוחים, ניט אַ סיבה צו פֿאַרשוואַרצן אַלע רעליגיעזע מענטשן.
פֿאַר וואָס זי איז וויכטיק
די געשיכטע פֿון ש״ס פֿאַרבינדט עדה, סאָציאַלן מצבֿ, רעליגיע און דעמאָקראַטישע פֿאָרשטעלונג. פֿאַר מענטשן וואָס האָבן זיך געפֿילט אָפּגעשטעלט פֿון מאַכט, האָט זי געגעבן אַ שטימע. Zugleich איז איר השפּעה אויף ציווילע געזעצן אַ מקור פֿון גרויסע מחלוקות וועגן דת ומדינה. מע דאַרף לייענען וועגן אירע שולן, אירע וויילער און אירע שריט אין כּנסת, נישט נאָר וועגן איין פּערזאָן.
נאָך אַ וויכטיקער פּונקט
אויסער וויכוחים וועגן גיוס און שול־בודזשעטן דאַרף מען אויך קוקן ווי די לאָקאַלע קהילות און בילדונג־מוסדות אַרבעטן. דאָרט ווערט פּאָליטיק אַ טייל פֿון טאָג־טעגלעכן לעבן. דער צוזאַמענהאַנג צווישן אַ דעמאָקראַטישער פּאַרטיי און סמכות פֿון רבנים ברענגט פֿראַגעס וועגן אחריות פֿון געוויילטע פּערזאָנען. דאָס איז אַ ברייטערער ענין ווי נאָר דער מאַנדאַטן־צאָל.
מקורים און לינקען
לעצטע דערהײַנטיקונג: 25 אָקטאָבער 2026.