אַנטיפאַ אין דער ייִדישער תּפֿוצה: קעגן נאַציס און די מחלוקת וועגן ציוניזם
28.10.2026
פֿאַר ייִדישע קהילות אין דער תּפֿוצה איז דער קאַמף קעגן נאַציזם ניט קיין טעאָרעטישע פֿראַגע. שולן, בתי־כנסת און קהילה־אינסטיטוציעס דאַרפֿן באַשיצונג קעגן אַנטיסעמיטישע דראָונגען. גלײַכצײַטיק האָבן זיך אַנטוויקלט שאַרפֿע מחלוקתן ווען טייל לינקע גרופּעס קעמפֿן אויך קעגן ציוניזם און דעם געדאַנק פֿון ייִדישער נאַציאָנאַלער זעלבסטבאַשטימונג. דער נאָמען „אַנטיפאַ“ מיינט ניט איין פֿאַרבאַנד מיט אַ הויפּטקוואַרטיר און אַ פּראָגראַם. אונטער אים געפֿינען זיך פֿאַרשידענע לאָקאַלע גרופּעס מיט פֿאַרשידענע מיינונגען וועגן ישׂראל. דערפֿאַר דאַרף מען פֿאָרשן באַשטימטע אָרגאַניזאַציעס, זייערע עפנטלעכע ווערטער און באַוויזענע מעשׂים, אַנשטאָט אָפּצושאַצן אַלע דעמאָנסטראַנטן לויט איין בילד.
קיין איין צענטראַלע אָרגאַניזאַציע
אַנטיפאַ איז אַ ברייטער טערמין פֿאַר זעלבסטשטענדיקע אַנטי־פֿאַשיסטישע איניציאַטיוון, יוגנט־גרופּעס, שכנותדיקע אַליאַנצן און מענטשן וואָס גייען אַרויס קעגן נעאָ־נאַציס. טייל אָרגאַניזירן קעגנער־דעמאָנסטראַציעס ווען רעכטע עקסטרעמיסטן מאַרשירן; אַנדערע דאָקומענטירן נעאָ־נאַציסטישע נעצווערקן אָדער שטיצן מענטשן וואָס האָבן געליטן פֿון ראַסיסטישער גוואַלד. זיי האָבן ניט קיין איין דירעקטאָר וואָס קען רעדן אין נאָמען פֿון אַלע. אַ מענטש מיט שוואַרצע קליידער אָדער אַ פֿאָן איז ניט דערפֿאַר אַ מיטגליד פֿון אַ באַשטימטער גרופּע. אַ פֿאָטאָגראַפֿיע פֿון אַ גאַנצן עולם קען ניט ווײַזן יעדנס פּאָליטישע איבערצײַגונג. גוטער זשורנאַליזם דאַרף נאָמען, דאַטע, אָרט און קאָנטראָלירבאַרע עדות.
דער זכּרון פֿון חורבן אייראָפּע
דער חורבן איז אַ יסוד אין דער ייִדישער היסטאָרישער דערפֿאַרונג פֿון דײַטשלאַנד און אייראָפּע. אַנטי־פֿאַשיזם האָט אַ ממשות ווען ער שטעלט זיך קעגן נעאָ־נאַציזם, אַנטיסעמיטישע קאָנספּיראַציעס און געוואַלד קעגן מינדערהייטן. אַ סך אַנטי־פֿאַשיסטישע גרופּעס האָבן טאַקע מיטגעאַרבעט אין פּראָטעסטן קעגן רעכטע מאַרשן. אָבער אַנטיסעמיטישע געדאַנקען קענען אויך דערשײַנען צווישן מענטשן וואָס רופֿן זיך פּראָגרעסיוו אָדער אַנטי־ראַסיסטיש. דאָס מיינט ניט אַז אַלע לינקע זענען אַנטיסעמיטן. מען דאַרף קוקן אויף אַ באַשטימטן רעדנער: צי ער פֿאַרדאַמט אַטאַקן אויף ייִדן, צי ער דערקענט די געשיכטע פֿון רדיפֿות און צי ער קען רעדן אָן באַשולדיקן אַ גאַנצן פֿאָלק.

צוויי לינקע טראדיציעס אין דײַטשלאַנד
די דײַטשישע פֿעדעראַלע אַגענטור פֿאַר פּאָליטישער בילדונג באַשרײַבט אַ לאַנגע מחלוקת צווישן אַנטי־אימפּעריאַליסטישע און אַזוי גערופֿענע אַנטי־דײַטשישע שטרעמונגען. די ערשטע באַטראַכטן אָפֿט דעם ישׂראל־פּאַלעסטינער סיכסוך דורך דער פּריזמע פֿון מאַכט, קאָלאָניאַליזם און נאַציאָנאַלער באַפֿרײַונג. די צווייטע לייגן מער וואָג אויף דער דײַטשישער פֿאַראַנטוואָרטלעכקייט נאָך דער שואה, דער סכּנה פֿון אַנטיסעמיטיזם און דער זיכערקייט פֿון מדינת ישׂראל. די דאָזיקע באַשרײַבונגען זענען ניט קיין פּינקטלעכע עטיקעטס פֿאַר יעדן מענטש. גרופּעס קענען צוזאַמען פּראָטעסטירן קעגן נעאָ־נאַציס, אָבער שטאַרק זיך קריגן וועגן כאַמאַס, ציוניזם, פּאַלעסטינער רעכט און ישׂראלישער רעגירונגס־פּאָליטיק.
רעגירונג־קריטיק און אַנטיסעמיטיזם
קריטיק אויף אַן ישׂראלישער רעגירונג, אויפֿן מיליטערישן שריט אָדער אויף דער באַזעצונגס־פּאָליטיק איז ניט אויטאָמאַטיש אַנטיסעמיטיזם. אַזעלכע וויכוחים געפֿינען זיך אויך אין ישׂראל אַליין. ציוניזם איז אָבער פֿאַרבונדן מיט דער היסטאָרישער באַוועגונג פֿאַר ייִדישער נאַציאָנאַלער זעלבסטבאַשטימונג. אַנטי־ציוניזם שטעלט זיך קעגן דעם געדאַנק אויף פֿאַרשידענע אופֿנים. אַ פּאָליטישע אויסזאָג ווערט אַנטיסעמיטיש ווען זי באַשולדיקט ייִדן אין דער גאַנצער וועלט פֿאַר די באַשלוסן פֿון אַ שטאַט, נעמט צוריק אַלטע פֿאָרורטיילן אָדער רעכטפֿערטיקט גוואַלד קעגן ייִדישע ציווילע מענטשן. פֿאָרשער פֿירן אַ דעבאַטע וועגן גרענעצן, אָבער קיין דעפֿיניציע קען ניט פֿאַרטיידיקן דראָונגען און שלאָגן.
ישׂראל און די רעכט פֿון פּאַלעסטינער
מדינת ישׂראל איז געגרינדעט געוואָרן אין 1948 נאָכן לאַנגן קאַמף פֿאַר זעלבסטבאַשטימונג און נאָך רדיפֿות און דעם חורבן. פֿאַר אַ סך ייִדן שטעלט זי פֿאָר אַ וויכטיקן אָרט פֿון זיכערקייט און ייִדישער קולטור. אַנדערע ייִדן האָבן קריטישע, רעליגיעזע אָדער דיאַספּאָרישע מיינונגען וועגן ציוניזם און שטאַט. קיין איין מענטש רעדט ניט פֿאַר אַלע ייִדן. גלײַכצײַטיק מוז מען ערנסט נעמען די זיכערקייט און מענטשלעכע רעכט פֿון פּאַלעסטינער. מע קען פֿאַרדאַמען דעם טעראָר־אַטאַק פֿון כאַמאַס דעם 7טן אָקטאָבער 2023 און אויך באַשרײַבן דעם ציווילן לײַדן אין עזה. דערפֿאַר טאָר מען ניט באַדראָען ייִדישע שכנים אין בערלין אָדער לאָנדאָן.

די בערלינער גאַס איז ניט איין באַוועגונג
נאָך אָקטאָבער 2023 האָט בערלין געזען פּראָ־פּאַלעסטינער דעמאָנסטראַציעס, זאַמלונגען פֿאַר די פֿאַרכאַפּטע מענטשן, פּראָ־ישׂראלישע אַקציעס און פֿרידנס־איניציאַטיוון. אָנטיילנעמער זענען געווען סטודענטן, מיגראַנטן־פֿאַרבאַנדן, רעליגיעזע קהילות און מענטשן אָן פּאַרטיי. עס וואָלט געווען פֿאַלש זיי אַלע צו רופֿן אַנטיפאַ. אַ דײַטשישער אָפֿיציעלער באַריכט פֿאַר 2024 דערמאָנט עקסטרעמיסטישע אַקטיאָרן אויף טייל דעמאָנסטראַציעס, אָבער ער שרײַבט קלאָר אַז די מערהייט פֿון אָנטיילנעמער זענען ניט געווען עקסטרעמיסטן און רובֿ פּראָטעסטן זענען דורכגעגאַנגען אָן אינצידענטן. יעדע פֿאַרברעכערישע אַקציע דאַרף ווערן באַשריבן מיט איר אייגענער עדות, ניט מיט אַ פּרעזומפּציע וועגן אַ גאַנצן עולם.
וואָס די ציפֿערן וועגן אַנטיסעמיטיזם מיינען
RIAS בערלין און די פּאָליציי ציילן אַנטיסעמיטישע פֿאַלן לויט פֿאַרשידענע כּללים. לויט דער אַדמיניסטראַציע פֿון נאָיקעלן האָט RIAS דאָקומענטירט 118 פֿאַלן אין 2023, 224 אין 2024 און 158 אין 2025 אינעם באַצירק. די ציפֿערן באַווײַזן אַ ממשותדיקע פּראָבלעם פֿון דראָונגען, באַלעסטיקונגען און סכּנות פֿאַר ייִדישע איינוווינער. זיי זײַנען אָבער ניט אַ רעפֿערענדום וועגן די איבערצײַגונגען פֿון אַלע נאָיקעלנער אָדער אַלע דעמאָנסטראַנטן. ניט יעדער באַריכט שליסט זיך מיט אַ פּסק־דין, און ניט יעדער שעדליכער אינצידענט איז אַ באַזונדער פֿאַרברעכן לויטן געזעץ. מען דאַרף שטענדיק אָנווײַזן יאָר, געגנט און מעטאָד פֿון רעכענען.
די שטימען פֿון ייִדישע מענטשן
אַ מענטש וואָס טראָגט אַ כּיפּה, רעדט העברעיִש אין גאַס אָדער שיקט קינדער אין אַ ייִדישער שול קען פֿילן די פּאָליטישע שפּאַנונג ממש אין טאָג־טעגלעכן לעבן. טייל פֿאַמיליעס האָבן מורא צו ווײַזן ייִדישע סימבאָלן. אַנדערע אַרבעטן ווײַטער אין אַנטי־ראַסיסטישע און אַנטי־פֿאַשיסטישע איניציאַטיוון און בלײַבן שטאָלץ ייִדיש. אין אַ קהילה געפֿינען זיך שטיצער פֿון ישׂראל, קריטיקער פֿון פֿאַרשידענע רעגירונגען, פֿרומע און וועלטלעכע מענטשן. אַזאַ פֿאַרשיידנהייט טאָר ניט דינען ווי אַן אויסרייד צו פֿאַרקלענערן אַנטיסעמיטישע דראָונגען. יעדער ייִד האָט דאָס רעכט אויף זיכערקייט, אָן באַציִונג צו זײַנע פּאָליטישע מיינונגען.
בילדער קענען ניט באַשטימען אידענטיטעט
אויף אַ דעמאָנסטראַציע־בילד זעט מען פֿאָנען, פּלאַקאַטן, פּאָליציאַנטן און אַ מענטשן־מאַסע. אָבער פֿון דעם קען מען ניט וויסן צי אַן אומבאַקאַנטער מענטש געהערט צו אַנטיפאַ אָדער איז פֿאַראַנטוואָרטלעך פֿאַר אַ באַזונדערן אויסרוף. צו באַצייכענען מענטשן ווי „פֿאַרדעכטיקטע אַקטיוויסטן“ בלויז לויט זייער אויסזען וואָלט געווען אומפֿאַרלאָזלעך. די דרײַ בילדער אין דעם אַרטיקל זענען קלאָר באַצייכנט ווי רעדאַקציאָנעלע אילוסטראַציעס, ניט דאָקומענטאַרע פֿאָטאָס פֿון די באַשריבענע געשעענישן. פֿאַר עכטע בילדער דאַרף מען נאָמען פֿונעם פֿאָטאָגראַף, דאַטע, אָרט און לעגאַלע דערלויבעניש. דאָס איז ספּעציעל וויכטיק ווען אַ טעקסט גייט אַריבער פֿון איין שפּראַך אויף אַ צווייטער.
איין מאָס פֿאַרן קאַמף קעגן שנאה
אַן ערנסטער אַנטי־פֿאַשיזם דאַרף גלײַך שטאַרק אָפּוואַרפֿן נעאָ־נאַציזם, אַנטיסעמיטיזם, שנאה צו מוסולמענער און געוואַלד קעגן אומשולדיקע מענטשן. מען מעג שאַרף קריטיקירן רעגירונגען און מיליטערישע פּאָליטיק, אָבער מען טאָר ניט באַדראָען שילן, ייִדישע קינדער אָדער אַנדערע קהילות. פֿאַר זשורנאַליסטן מיינט דאָס אָפּצוקאָנטראָלירן באַשטימטע ציטאַטן, צו נאָמען געבן אָרגאַניזאַציעס, צו ווײַזן מקורים און ניט אַרײַנלייגן אַלע מענטשן אין איין פּאָליטישע קעסטל. מען מוז דערקענען די פֿאַרשיידענע ייִדישע פּערספּעקטיוון און אויך די לעגיטימע מורא פֿון פּאַלעסטינער משפּחות. אַזוי קען אַ שווערער וויכוח בלײַבן אַ דעמאָקראַטישער, איבערפּרוּוובאַרער שמועס.
דאָקומענטן און מקורים
- Federal Agency for Civic Education: anti-imperialist and anti-German currents (de/en)(https://www.bpb.de/themen/linksextremismus/dossier-linksextremismus/33626/antiimperialistische-und-antideutsche-stroemungen-im-deutschen-linksextremismus/)
- Federal Agency for Civic Education: antisemitism and anti-Zionism (de/en)(https://www.bpb.de/themen/antisemitismus/dossier-antisemitismus/was-heisst-antisemitismus/307746/antizionistischer-und-israelfeindlicher-antisemitismus/)
- Federal Office for the Protection of the Constitution: 2024 report (de/en)(https://verfassungsschutz.de/SharedDocs/publikationen/EN/reports-on-the-protection-of-the-constitution/2025-06-brief-summary-2024-report-on-the-protection-of-the-constitution.pdf?__blob=publicationFile&v=5)
- RIAS Berlin: documentation and reports (de/en)(https://report-antisemitism.de/press/)
- Neukölln district: Antisemitism commissioner (de/en)(https://www.berlin.de/ba-neukoelln/politik-und-verwaltung/beauftragte/antisemitismus/)
- וויקיפּעדיע אויף ייִדיש(https://yi.wikipedia.org/w/index.php?search=אנטיפא)
נאָך אַרטיקלען אויף israel.re - Israel Community Network
Gaza War 2023 2026(https://israel.re/yi/gaza-war-2023-2026.html) · Antisemitism New York Berlin Paris(https://israel.re/yi/antisemitism-new-york-berlin-paris.html) · Jews New York(https://israel.re/yi/jews-new-york.html) · Jews England London(https://israel.re/yi/jews-england-london.html)
בר · Wikimedia Commons · CC BY-SA 3.0 · resized