ታሪኽን ህይወትን ሃይማኖት ኣይሁድ

ሃይማኖት፣ ህዝብን ባህልን

ሃይማኖት ኣይሁድ ኣብ ሓደ ኣምላኽ ምእማን፣ ትምህርቲ ቶራን ህይወት ማሕበረሰብን ዝተመስረተ እዩ። ኣይሁዳዊ መንነት ሃይማኖት ጥራይ ዘይኮነ፣ ታሪኽ፣ ህዝቢ፣ ባህልን ስድራ ቤትን የጠቓልል። ኩሎም ኣይሁድ ሓደ ዓይነት እምነት ወይ ልማድ የብሎምን።

ጥንታዊ መሰረታት

ታናክ ስብስብ ቅዱሳት መጻሕፍቲ ኣይሁድ እዩ። ቶራ፣ ነቢያትን ካልኦት ጽሑፋትን ይሓዝ። ቃል ኪዳን፣ ፍትሒ፣ ሕግን ማሕበራዊ ሓላፍነትን ኣገደስቲ ሓሳባት እዮም። ኣብ ኢየሩሳሌም ዝነበረ ቤተ መቕደስ ማእከል ጥንታዊ ኣምልኾ ነበረ።

ራቢታት፣ ሚሽናን ታልሙድን

ድሕሪ ምፍራስ ካልኣይ ቤተ መቕደስ ባህሊ ራቢታት ዓበየ። ሚሽናን ታልሙድን ብዛዕባ ሕጊ፣ ስነ ምግባር፣ ታሪኽን ዕለታዊ ህይወትን ዝገልጹ ዘተታት ይሓዙ። ዝተፈላለዩ ርእይቶታት ምንጽጻርን ሕቶ ምሕታትን ኣብ ትምህርቲ ኣይሁድ ኣገዳሲ እዩ።

ሻባትን በዓላትን

ሻባት ካብ ዓርቢ ፀሓይ ክትዓርብ ከላ ክሳብ ቀዳም ምሸት ዝኽበር ግዜ ዕረፍቲ እዩ። ፔሳሕ ካብ ግብጺ ምውጻእ የዘኻኽር። ሻቩኦት፣ ሱኮት፣ ሮሽ ሃሻናን ዮም ኪፑርን ኣብ ዓመታዊ ሃይማኖታዊ ህይወት ዓቢ ቦታ ኣለዎም። በዓላት ኣብ ገዛ፣ ምኩራብን ማሕበረሰብን ይኽበሩ።

ማሕበረሰባት ኣይሁድ ኣብ ዓለም

ኣይሁድ ንብዙሕ ክፍለ ዘመናት ኣብ ማእከላይ ምብራቕ፣ ኣውሮፓ፣ ሰሜን ኣፍሪቃን ካልእ ክልላትን ነይሮም። ቤተ እስራኤል ኢትዮጵያ ናቱ ፍሉይ ሃይማኖታዊ ቅርስን ታሪኽን ኣለዎ። በዓል ሲግድ መዓልቲ ጸሎት፣ ንስሓን ናፍቖት ኢየሩሳሌምን እዩ። ብዙሓት ኣይሁድ ኢትዮጵያ ናብ እስራኤል መጺኦም፣ ሎሚ ኣካል ማሕበራዊ ህይወት እታ ሃገር እዮም።

ስነ ምግባርን ህይወት ሎሚን

ምጽዋት፣ ንሕሙም ምብጻሕ፣ ንእንግዳ ምቕባልን ክብሪ ሰብ ምሕላውን ኣገደስቲ ክብርታት እዮም። ሎሚ ኦርቶዶክስ፣ ኮንሰርቫቲቭ፣ ሪፎርምን ካልኦት ኣይሁዳውያን ምንቅስቓሳትን ኣለዉ። ሃይማኖታዊ፣ ባህላውን ዓለማውን ኣይሁድ ብዝተፈላለየ መንገዲ ምስ ቅርሶም ይተኣሳሰሩ።